آریان ۶ برای نخستین بار به فضا پرتاب می‌شود

آریان ۶ جانشین آریان ۵ می‌شود که سال‌ها دارایی بسیار مهمی برای آژانس فضایی اروپا محسوب می‌شد. از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۲۳، آریان ۵ برای ۱۱۷ پرتاب برنامه‌ریزی شد که ۱۱۲ مورد آن‌ها موفقیت‌آمیز بود. راکت جدید اما بلندتر، سبک‌تر و هر پرتاب آن مقرون به صرفه‌تر از آریان ۵ خواهد بود.

آریان ۵ در ژوئیه ۲۰۲۳ بازنشسته شد و قرار بود بلافاصله جایگزین شود، اما پروژه ساخت آریان ۶ به دلیل مشکلات فنی، وقوع همه‌گیری کرونا و پایان روابط با روسیه بر سر جنگ اوکراین به دفعات به تاخیر افتاد.

در نتیجه اروپا گزینه رسیدن به فضا و توانایی پرتاب ماهواره‌ها به مدار بدون وابستگی به کشورها و سازمان‌های ثالث را از دست داد و مجبور شد ماموریت‌های خود را به شرکت‌های خصوصی مانند اسپیس ایکس واگذار کرده است.

تیه‌ری برتون، کمیساریای اروپا در امور بازار داخلی، در نوامبر ۲۰۲۳ گفته بود که این تصمیم «با اکراه» گرفته شده است.

ماتجا رنسلج، تحلیلگر موسسه سیاست فضایی اروپا، در این خصوص می‌گوید: «اروپا به طور فزاینده‌ای از نیاز به استقلال بیشتر در بعضی محدوده‌های استراتژیک آگاه شده است. ما می‌خواهیم ماهواره‌ها را تحت شرایط خودمان پرتاب کنیم.»

جوزف اشباخر، مدیر کل آژانس فضایی اروپا، در این باره گفت: «با پرتاب آریان ۶، ما دوباره به فضا دسترسی پیدا می‌کنیم.»

شاتل جدید به اروپا این اجازه را خواهد داد تا ماهواره‌ها را برای رصد زمین، اهداف ارتباطاتی و یا حتی نظامی در مدار قرار دهد. آریان ۶ در حال حاضر تا ۳۰ عدد سفارش ثبت‌شده دارد که ۱۸ مورد از آن‌ها برای راه‌اندازی اینترنت برای مناطق دورافتاده است.

آریان ۶ اولین مدل جدید شاتل اروپایی در ۳۰ سال گذشته است. ساخت این موشک ۴ میلیارد یورو هزینه داشته است و سیزده کشور اروپایی در توسعه آن شرکت کرده‌اند.

فضاپیمای آریان ۶ در آستانه پرتاب

برای مثال شرکت‌های هوافضای ایتالیایی سیستم‌های پیشرانه آن را ساخته‌اند، شرکت‌های بلژیکی در زمینه‌هایی مانند مخابرات و فناوری ماهواره‌ای کمک کرده‌اند، شرکت‌های اسپانیایی در زمینه تجهیزات پشتیبانی زمینی مشارکت داشته‌اند و شرکت‌های سوئیسی نیز تولید سیستم‌های هدایت و ناوبری آن را برعهده گرفته بودند.

علاقه‌مندان می‌توانند پرتاب آریان ۶ از پایگاه فضایی اروپا در گویان فرانسه را از ساعت ۱۹:۳۰ دقیقه به وقت اروپای غربی به صورت زنده در کانال یوتیوب آژانس فضایی اروپا (ESA) تماشا کنند.

چیزهای زیادی می‌توانند در این پرتاب آزمایشی اولیه اشتباه بشوند. در سال ۱۹۹۶ اولین نسخه از آریان ۵ بعد از ۴۰ ثانیه منفجر شد.

در واقع چنین پرتاب‌های آزمایشی‌ای دارای نرخ شکست بالایی هستند. یوزف اشباخر پیشتر در ماه مه گفته بود: «از نظر آماری ۴۷ درصد احتمال دارد که اولین پرواز موفق نشود یا دقیقاً مطابق برنامه پیش‌ نرود.»

پرتاب اصلی برای سال ۲۰۲۰ برنامه‌ریزی شده بود، اما مسائل فنی و همینطور همه‌گیری کووید-۱۹ پرتاب را به تأخیر انداخت. مسائلی مانند جنگ در اوکراین و قطع ارتباط آژانس فضایی اروپا و روسیه، که پیش از این روابطی نزدیک با هم داشتند، اوضاع را پیچیده‌تر کرد.

موشک آریان ۶ در دو نسخه اصلی تولید شده است؛ آریان ۶۲ با وزن متوسط که می‌تواند ۱۰٫۳ تن محموله را در مدار پایین زمین و ۴٫۵ تن محموله را در مدار بالایی زمین قرار دهد. هزینه آن ۷۵ میلیون یورو خواهد بود.

نسخه دوم «آریان ۶۴» است که می‌تواند ۲۱٫۶ تن را در مدار پایین زمین و ۴٫۵ تن را به مدار بالایی زمین ببرد. هزینه آن ۱۱۵ میلیون یورو است که در حال حاضر بسیار گران‌تر از فالکون ۹ اسپیس‌ایکس با هزینه ۶۲ میلیون یورو درمی‌آید.

آژانس فضایی اروپا برای آریان ۶ ماموریت‌های ویژه‌ای در نظر گرفته است. یکی از آن‌ها انتقال «پلاتو» یا فضاپیمای «گذر سیاره‌ها و نوسان‌های ستاره‌ها» (PLATO) است که یک رصدخانه پیشرفته محسوب شده و قرار است پس از پرتاب در سال ۲۰۲۶ به دنبال جهان‌های قابل سکونت در اطراف ستارگانی مانند خورشید بگردد.