فریب صفر کیلومترها؛ پشت پرده آمارسازی در صنعت خودروی چین
فریب صفر کیلومترها؛ پشت پرده آمارسازی در صنعت خودروی چین
بازار خودروی چین با پدیدهای نگرانکننده روبرو شده است: خودروهای بهظاهر دستدوم که در واقع صفر کیلومتر هستند! این خودروها که تنها روی کاغذ به فروش رفتهاند، حالا در بازار کارکردهها با تخفیفهای وسوسهانگیز عرضه میشوند، اما خریداران را با خطرات پنهان زیادی مواجه میکنند. ماجرا چیست و چه پیامدی برای صنعت خودروی چین دارد؟
خودروی صفر کیلومتر دست دوم چیست؟
پدیدهی «خودروی دست دوم صفر کیلومتر» (Zero-kilometre used car) به خودروهایی اطلاق میشود که با وجود ثبت رسمی به عنوان خودروی فروختهشده، عملاً هرگز رانده نشدهاند و کارکردی ندارند. این خودروها اغلب به نمایندگیهای زیرمجموعه یا پلتفرمهای واسطه فروخته میشوند و سپس به عنوان خودروی دستدوم اما کمکارکرد با قیمتی پایینتر وارد بازار میگردند.
این ترفند فروش به خودروسازان کمک میکند تا اهداف فروش خود را روی کاغذ محقق کنند، موجودی انبار را کاهش دهند، و گاهی نیز از مزایای قانونی مانند یارانهها یا سیاستهای صادراتی وابسته به ثبت رسمی خودرو بهرهمند شوند.
چرا این اتفاق میافتد؟
چالشهای ساختاری متعددی پشت این روند نهفتهاند:
| مشکل | توضیح |
|---|---|
| مازاد تولید | تا آوریل ۲۰۲۵، موجودی خودروهای سواری در چین به ۳.۵ میلیون دستگاه رسید. برخی خودروسازان کمتر از ۵۰٪ ظرفیت خود را فعال نگه داشتهاند. |
| جنگ قیمتی شدید | کاهش مداوم قیمتها باعث افزایش فشار به خودروسازان شده است. |
| وابستگی به یارانهها | بهویژه در بخش خودروهای برقی (NEV) خودروسازان برای حفظ رقابت، به کمکهای دولتی متکیاند. |
خطرات پنهان برای خریداران
این خودروها با قیمتهایی تا ۳۰٪ پایینتر از قیمت رسمی عرضه میشوند، اما:
- گارانتی از زمان ثبت شروع میشود، نه از زمان خرید واقعی، پس ممکن است مدت زیادی از آن گذشته باشد.
- احتمال وجود وامهای تسویهنشده یا سندهای نامشخص وجود دارد.
- ممکن است سابقهی تعمیر یا ادعای خسارت بیمهای پنهان شده باشد.
برای مثال، قیمت مدلهایی چون بیوایدی چین L (BYD Qin L) در بازار دستدوم بین ۳۰ تا ۴۰ درصد افت کرده که به سایر مدلها نیز سرایت کرده و منجر به سقوط کلی انتظارات قیمتی شده است.
واکنش دولت و صنعت
وزارت بازرگانی چین در تاریخ ۲۷ مه ۲۰۲۵ (۶ خرداد ۱۴۰۴) جلسهای با شرکتهایی مانند بیوایدی، دانگفنگ و پلتفرم Guazi برگزار کرد. موضوع اصلی این نشست:
- نظارت سختگیرانهتر بر فروش خودروهای دستدوم
- مقابله با آمارسازیهای فروش
- الگوبرداری از نهادهایی مانند کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) در برخورد با پدیدههایی مانند channel stuffing
کارشناسان پیشنهاد میکنند:
- برنامهریزی تولید دقیقتر و منطبق با تقاضا
- شفافسازی سوابق خودرو و گارانتیها
- توسعه صادرات خودروهای دستدوم به بازارهایی مثل روسیه برای کاهش فشار بازار داخلی
چگونه خودروهای دستدوم صفر کیلومتر را شناسایی کنیم؟
خریداران باید هوشیار باشند. توصیهها:
| نکته | توضیح |
|---|---|
| تخفیف شدید | اگر قیمتی بیش از ۳۰٪ کمتر از قیمت رسمی است، احتمال صفر کیلومتر بودن بالاست. |
| بررسی VIN | با استفاده از شماره شناسایی خودرو (VIN) تاریخ ثبت، سوابق خدمات و بیمه را بررسی کنید. |
| خرید از فروشنده معتبر | فروشگاههای رسمی، ضمانتنامه کتبی و بررسی تسویه بدهی خودرو الزامی است. |
| در تخفیفهای زیر ۱۵٪، خودرو نو بهتر است | چون گارانتی و اعتبار بیشتری دارد. |
میانبر خطرناک صنعت
برخی این روند را واکنش طبیعی بازار به مازاد عرضه میدانند. اما چهرههایی مانند وی جیانجون، رئیس گریت وال موتورز (Great Wall Motors) هشدار میدهند که این مسیر، برندها را از نوآوری، کیفیت محصول و اعتماد مشتری دور میکند.
در شرایطی که صنعت خودروی چین درگیر اصلاحات ساختاری و نظارتهای شدیدتر است، آیندهی این مدل فروش به واکنش نهادهای نظارتی و تعهد تولیدکنندگان بستگی دارد. تا آن زمان، وظیفهی آگاهی و دقت بر دوش مصرفکننده خواهد بود.
آیا خودروهای “صفر کیلومتر دستدوم” وارد ایران میشوند؟
با گسترش پدیده خودروهای موسوم به «صفر کیلومتر دستدوم» در چین، این پرسش مطرح میشود که آیا چنین خودروهایی امکان ورود به بازار ایران را دارند یا خیر. در پاسخ باید گفت که طبق مقررات رسمی گمرک و وزارت صمت، واردات خودرو به کشور تنها در صورتی مجاز است که خودرو بهصورت نو و صفر کیلومتر و با کارکرد حداکثر ۱۰۰ کیلومتر ثبت شده باشد. همچنین خودرو نباید پیشتر در کشور مبدأ شمارهگذاری یا به نام شخصی ثبت شده باشد.
با این حال، در عمل ممکن است برخی خودروهای ثبتشده در چین یا دیگر کشورها (که از نظر فنی کاملاً نو و بدون کارکرد هستند اما از نظر حقوقی دستدوم محسوب میشوند)، با توافق خصوصی واردکننده و فروشنده وارد کشور شوند. این خودروها معمولاً با قیمت پایینتری نسبت به مدلهای مشابه صفر خریداری میشوند و در برخی موارد ممکن است با عنوان “کارکرد صفر” یا “آکبند ثبتشده” به فروش برسند. هرچند واقعا این خودروها صفرکیلومتر بوده و از گارانتی شرکت واردکننده بهره میبرند. شاید به همین دلیل است که هنوز میتوان در لیست خودروهای وارداتی، مدلهای تولیدی چند سال قبل را نیز مشاهده کرد که دیگر در خود مبدا تولید نمیشوند.
