در ایران، ۲۴ میلیون خودروی رسمی و پلاکشده وجود دارد که تحت مالکیت ۱۳/۵ میلیون خانواده هستند. با این حساب، تقریبا نیمی از ۲۷ میلیون خانوادهی ایرانی، صاحب هیچ نوع خودروی سواری محسوب نمیشوند.
بعد از مسکن، بیشترین حجم پسانداز و سرمایهی شخصی در ایران، برای خرید خودرو صرف میشود. تورم افسار گسیخته و کاهش ارزش پول ملی ایران، افراد را به سرمایهگذاری بر خودرو تشویق میکند؛ چراکه رشد قیمت وسایل نقلیه هماهنگ با دلار جلو میرود. از سویی دیگر، نقدشوندگی (قابلیت خرید و فروش) خودرو بهتر از مسکن است.
تعداد خودروهای موجود در کشور متناسب با خانوادههای ساکن ایران به نظر میرسد؛ اما تعداد قابل توجهی از مردم، وسیلهی نقلیهی شخصی ندارند. براساس آمار، ۸۵ درصد ایرانیها فاقد خودرو یا مالک تنها یک دستگاه خودرو هستند؛ پس ۱۵ درصد باقیمانده شامل اعضای خانوادههای متمول، دو یا چند خودرو دارند.
در گزارشی که مرکز پژوهشهای مجلس شورایاسلامی منتشر کرده، خانوارهای ایرانی از منظر داشتن یا نداشتن خودروی شخصی به پنج گروه تقسیم شدهاند که عبارتند از: «خانوارهای فاقد خودرو»، «خانوارهای دارای یک خودرو»، «خانوارهای دارای دو خودرو»، «خانوارهای دارای سه خودرو» و «خانوارهای دارای بیش از سه خودرو » است.
بنابر آماری که در خرداد امسال منتشر شد، ۲۴میلیون خودرو در ایران وجود دارد که با فرض جمعیت ۸۵میلیونی، نسبت ۳/۵ به یک ایجاد میکند. یعنی بهطور متوسط به ازای ۳/۵۴ شهروند ایرانی یک خودرو در کشور وجود دارد. آمار جمعیت خانوار در ایران ۳/۱ نفر است و با درنظر گرفتن میزان ۵۰درصدی خانوارهای فاقد خودرو، نزدیک به ۵۵ میلیون شهروند ایرانی به سواری شخصی دسترسی ندارند. اینها ۶۵ درصد کل جمعیت کشور هستند.
خودروسازان داخلی، ناتوان از پاسخ به نیاز بازار هستند و راهکارهایی مثل واردات مدلهای ارزانقیمت دست دوم، ممنوع است؛ اما ظاهرا مهمترین دلیل عدم دسترسی ۵۰ درصد خانوادههای ایرانی به خودرو، درآمد ناکافی سرپرستان خانوار است. ارزانترین مدلهای ساخت داخل شامل تیبا و ساینا در بازار آزاد، بیش از ۲۵۰ میلیون تومان قیمت دارند. با این شرایط، سرپرست خانواده از طبقهی کارگر و کارمند، نیازمند سالها پسانداز برای خرید خودرو است.
